Hukuki Dayanak

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu: Disiplin cezaları yalnızca disiplin amirleri tarafından verilebilir. Kanunun 124. ve 125. maddeleri, disiplin cezalarının türlerini ve yetkili mercileri açıkça düzenler.

“Disiplin amiri ve disiplin cezaları:

Madde 124 – Kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve yönetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettiği  ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı işleri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisi verilir.” demektedir. Disiplin Amirleri yönetmeliğinde açıkça yer aldığı üzere eğitim müfettişleri disiplin amiri değildir ve ceza verme yetkileri bulunmamaktadır. Ancak ve ancak teklifte bulunabilirler ki disiplin amiri bu teklife uya da bilir uymaya da bilir. Uyma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Muhakkiklerin görevi: Eğitim müfettişleri veya muhakkikler, disiplin cezası verme yetkisine sahip değildir. Onların görevi, soruşturmayı yürütmek, delilleri toplamak ve rapor hazırlamaktır. Bu raporda ceza teklifinde bulunabilirler; ancak bu teklif bağlayıcı değildir.

Disiplin amirinin takdiri: Amir, müfettişin teklifini dikkate alabilir ama ona bağlı değildir. Daha ağır veya daha hafif bir ceza verebilir, hatta hiç ceza vermeyebilir.

Yanlış Uygulama: Okul İdarecilerine Muhakkiklik

Son yıllarda sıkça karşılaşılan bir sorun, okul idarecilerine muhakkiklik görevi verilmesidir. Oysa bu uygulama hem hukuken hem de fiilen sorunludur:

Görev tanımı: Okul idarecilerinin asli görevi eğitim-öğretim faaliyetlerini yürütmek ve yönetmektir.

Yetki sorunu: Kaymakam oluruyla okul idarecilerine muhakkiklik görevi verilmesi, 657 sayılı Kanun’un disiplin soruşturması düzenine aykırıdır. Çünkü muhakkikliğin, bağımsız ve tarafsız yürütülmesi gereken bir görev olacağı düşünülmüştür.

Eğitim müfettişlerinin rolü: Bu görev, eğitim müfettişleri tarafından yerine getirilmelidir. Müfettişler, soruşturma teknikleri konusunda uzmanlaşmış, tarafsızlık ilkesine bağlı olacağı düşünülen kişilerdir.

Sonuç olarak Disiplin hukukunda temel ilke açıktır: Müfettiş/muhakkik araştırır, teklif eder fakat Disiplin amiri değerlendirir, karar verir. Okul idarecilerinin muhakkiklik yapması, hem eğitim-öğretim faaliyetlerini sekteye uğratır hem de disiplin sürecinin tarafsızlığını zedeler. Bu nedenle soruşturmaların yalnızca eğitim müfettişleri eliyle yürütülmesi, hem hukuki güvence hem de idari düzen açısından zorunludur. Eğer Milli Eğitim Bakanlığı yeterli personelim yok diyorsa norm fazlası olan eğitim idarecileri muhakkiklik görevi yapabilirler. Asıl olan ise Milli Eğitim Bakanlığının taşra müfettişliğini tamamen kaldırmasıdır. Hadi kalın sağlıcakla…