Mahkemeler arasında oluşan farklı kararlar, İDDK'nın önüne geldi ve Kurul, “Her iki ödeme birlikte yapılamaz” dedi. Bu karar, tıp fakültelerindeki yöneticilik görevini üstlenen öğretim üyelerini yakından ilgilendiriyor. Gelin, bu kararın gerekçesini sade bir dille açalım:

Taban Ödeme Nedir, Kimlere Verilir?

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58. maddesi, döner sermayeden yapılan ek ödemeleri düzenliyor. Maddenin (c) fıkrasına göre, tıp fakültelerinde fiilen çalışan öğretim üyelerine iki ana unsurdan oluşan “temel ek ödeme” yapılır:

1. Sabit ödeme
2. Taban ödeme

Taban ödeme; kadro unvanı, çalışılan gün sayısı ve hizmet sunumuna dayalı olarak verilir. Amaç, çalışmayı teşvik etmek ve performansa dayalı bir gelir dağılımı sağlamaktır. Yani öğretim üyesi klinikte hasta bakıyor, ameliyat yapıyor, eğitiyor… bunun karşılığı olarak döner sermayeden “taban ödeme” alıyor.

Yönetici Ödemesi Nedir?

Aynı maddenin (f) fıkrası ise yönetici kadrolarını ilgilendiriyor. Örneğin bir öğretim üyesi, aynı zamanda dekan yardımcılığı yapıyorsa, bu görevine karşılık olarak döner sermayeden ayrıca bir “yönetici payı” alıyor. Bu ödeme, kişinin gelir getirici hizmet verip vermediğine bakılmaksızın ödeniyor. Yani, yönetici hasta baksın ya da bakmasın, bu görevi nedeniyle sabit bir ödeme alıyor.

Ancak 58/f maddesinde çok net bir ifade var:

“Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz.”

İşte bütün sorun bu cümlede kilitleniyor: Eğer kişi yöneticiyse ve zaten bu görevine karşılık bir ödeme alıyorsa, aynı mesai içinde klinik hizmet de verse, ayrıca bir ek ödeme (yani taban ödeme) alabilir mi?

İDDK Diyor ki: İki Ödeme Olmaz!

Danıştay İDDK’nın kararı açık:

Yönetici hem yöneticilik maaşı hem de klinik faaliyetlerinden dolayı “taban ödeme” alamaz.

Gerekçeler şu şekilde:

1. Yasa Açık: 58/f maddesi, yöneticilik yapan personele mesai içi hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılamayacağını açıkça söylüyor. Bu hüküm, “taban ödeme”yi de kapsıyor.
2. Taban Ödeme de Mesai İçi Bir Ödemedir: Taban ödemenin tanımı ve hesaplanması incelendiğinde, bunun mesai saatleri içindeki klinik faaliyetler karşılığında yapılan bir ödeme olduğu görülüyor. Hesaplamada “aktif çalışılan gün sayısı” esas alınıyor; bu da doğrudan mesai içi performansa dayandığını gösteriyor.
3. Yönetici Payı Zaten Bir Karşılıktır: Yöneticiye yapılan ödeme, sadece yönetsel görev karşılığı değil; aynı zamanda onun mesai içindeki diğer hizmetlerinin de karşılığı sayılır. Yani yöneticilik ödemesi, tüm faaliyetleri kapsar. Ekstra ödeme yapılması, mükerrer ödemeye neden olur.
4. Hakkaniyet mi? Mevzuat mı?: Karara muhalif düşünen bazı mahkemeler, öğretim üyelerinin yöneticilik yaparken de klinik hizmet verdiğini ve bu emeğin karşılıksız kalmaması gerektiğini savunuyordu. Ancak İDDK, “hukukun lafzı nettir” diyerek hakkaniyet yerine yasa hükmünü esas aldı.

Sonuç: Görev Çiftse Ödeme Tek

İDDK kararıyla birlikte, artık üniversitelerde hem yönetici hem öğretim üyesi olarak görev yapan kişiler, sadece yöneticilik görevine karşılık döner sermayeden “yönetici payı” alabilecekler. Aynı zamanda klinikte çalışıyor olmaları, taban ödeme almalarına gerekçe teşkil etmeyecek.

Bu karar, birçok üniversitede Sayıştay denetimlerinde gündeme gelen “mükerrer ödeme” tartışmalarına da noktayı koymuş oldu.

Peki, şimdi ne olacak?

İdareler, bu kararı emsal kabul ederek taban ödeme alan yöneticilerin ödemelerini ya kesecek ya da geçmiş dönemler için yersiz ödeme iadesi talep edebilecek. Yöneticilik yapan öğretim üyeleri ise ya taban ödeme almak istiyorsa yöneticilikten ayrılacak ya da yalnızca yönetsel katkılarının karşılığını alarak klinik faaliyetlerinden ek gelir beklemeyecek.

Bu durum, üniversitelerde idari görev almanın mali boyutunu yeniden düşünmeye zorlayabilir.