Bu noktada, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesi (E) bendinin (g) alt bendi devreye giriyor: "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili, en ağır ceza olan Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiriyor.

Peki, bu kapsamı geniş ve biraz da yoruma açık olan "yüz kızartıcı hareket" kavramı ne anlama geliyor ve sınırları nelerdir? İşte bu sorunun cevabı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun (İDDK) emsal teşkil eden son kararıyla biraz daha netleşti.

Danıştay İDDK'dan Yüz Kızartıcı Suç Kavramına Netlik

Danıştay İDDK, Diyanet İşleri Başkanlığı'nda görev yapan bir veri hazırlama ve kontrol işletmeninin, yıllık izinde olduğu dönemde yurt dışına çıktığı ve iddialara göre para karşılığı cinsel ilişkiye girmek maksadıyla geneleve gittiği ve lojmanda içki içtiği gerekçesiyle memurluktan atılmasına ilişkin davayı karara bağlarken, kritik tespitlerde bulundu. Kurul, bu ve benzeri disiplin davaları için hayati bir yol haritası çizdi:

1. Ceza Hukukundan Daha Geniş Kapsamlı Bir Ölçüt

İDDK, memuriyetten çıkarma cezasını gerektiren eylemin, mutlaka ceza hukuku anlamında bir "yüz kızartıcı suç" olması gerekmediğini açıkça belirtti. 657 sayılı Kanun'un aradığı ölçüt şudur: "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı hareketlerde bulunmak."

Unutulmamalıdır ki: 657 Sayılı Kanun'un 125/E-g maddesindeki "yüz kızartıcı hareketler" kavramı, memuriyete girişte aranan şartlardaki (m. 48) "yüz kızartıcı suçlardan" daha geniş kapsamlıdır.

2. Amacı: Kamu Hizmetinin Güvenilir Kişiler Eliyle Yürütülmesi

Kurul, bu cezanın amacının, kamu hizmetlerinin toplum nezdinde inanılır, güvenilir ve itibarlı kişiler eliyle yürütülmesini sağlamak olduğunu vurguladı. Memurun eylemleri, sadece kendini değil, temsil ettiği kurumu ve dolayısıyla devleti de ilgilendirir. Kamu hizmetinin saygınlığını yitirmiş personel eliyle yürütülmesi, bireylerin idareye olan güven duygularının sarsılmasına neden olur.

3. Yüz Kızartıcı Suçları Yargı Organları Belirler

Yüz kızartıcı suçların ve memurlukla bağdaşmayan hareketlerin neler olduğu, yasaları uygulamakla görevli yargı organlarınca, her somut olayın sebebi, niteliği ve kapsamı göz önüne alınarak belirlenecektir.

Memurlara Bilgi: Kırmızı Çizginiz Nerede Başlıyor?

Sevgili memur kardeşim, bu karar bize gösteriyor ki, sizin için disiplin hukuku anlamında "kırmızıçizgi", sadece mesai saatleriyle veya görev yaptığınız makamla sınırlı değildir.

                  Makamınızı Temsil Ettiğinizi Unutmayın: Yıllık izninizde, hatta özel hayatınızda dahi yaptığınız her hareket, memurluk sıfatınızın getirdiği "güvenilirlik ve itibar" yükümlülüğünü zedeleyebilir. İDDK kararına konu olan olayda, memurun izinde iken yaptığı fiil, Diyanet personelinin ahlaki değerleriyle ve kamu hizmetinin saygınlığıyla bağdaşmadığı gerekçesiyle tartışılmış ve atılma cezasına dayanak yapılmıştır. (Her ne kadar Kurul, somut davada atılmayı hukuka aykırı bulsa da, fiilin sübut bulması durumunda atılma cezasının kapsamını geniş tutmuştur.)

                Özen ve Dikkat Yükümlülüğü: Özellikle Diyanet, Emniyet, Yargı gibi özel bir hassasiyet gerektiren kurumlarda görev yapıyorsanız, toplumun sizden beklediği özen ve dikkat yükümlülüğü katlanarak artar. Genel ahlak kurallarına, mesleğinizin gerektirdiği etik değerlere ve kamuoyu vicdanına aykırı her türlü davranış, bu geniş kapsamlı "yüz kızartıcı hareket" şemsiyesi altına girebilir.

                Adil Denge: Disiplin cezasının eylemle orantılı olması esastır. Hukukumuzda, disiplin cezası ile eylem arasında adil bir denge sağlanması gerekir. Memuriyetten çıkarma, son çare olmalıdır. Ancak Danıştay'ın da vurguladığı gibi, memurluk sıfatının gerektirdiği saygınlığı yitiren hareketler için bu en ağır ceza kaçınılmaz hale gelecektir.

Sonuç olarak; Bir devlet memuru için en büyük güvence, sadece hukuki hakları değil, aynı zamanda kişisel itibarıdır. Toplumun güvenini kaybettirecek, kamu hizmetinin onurunu zedeleyecek her eylemden uzak durmak, sadece bir görev değil, memuriyet yemininin de gereğidir. Kamunun size duyduğu güveni daima koruyun, zira kaybedilen itibarın geri dönüşü yoktur.