Öncelikle şunu belirtmek istiyoruz idari soruşturma neticesinde göreve son verilmesi ile alınan adli cezadan dolayı göreve son verilme birbirinden farklı kavramlardır. Bu yazımızda biz adli cezadan dolayı memuriyetten çıkarılma yönünden konuyu incelemeye çalışacağız.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu

Genel ve özel şartlar:

Madde 48/5- (Değişik: 23/1/2008 - 5728/317 md.) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak.

Madde 98 – Devlet memurlarının b) Memurluğa alınma şartlarından her hangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan her hangi birini kaybetmesi; hallerinde memurluğu sona erer.

       demektedir. İlgili hükümler birlikte değerlendirildiğinde, kasten işlenen bir suçtan dolayı 1 yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olan veya maddede ismen sayılan suçlardan dolayı mahkûm olan memur memurluğa alınma şartlarını kaybetmektedir. Memur hakkında ceza davası açılmış olması memurun görevine son verme sonucunu doğurmayacaktır. Bir suç nedeniyle şüpheli statüsünde olmak memuriyete engel değildir. Dava devam ediyorken, hatta kişi tutuklu olsa bile bu durum memuriyete engel olmayabilir. Ayrıca taksirle işlenen suçlarda hapis cezası süresi ne olursa olsun mahkûmiyet şartı gerçekleşmemiş olacaktır ve memuriyete engel bir durum oluşmayacağı bilinmelidir.

       Hapis cezasının ertelenmesi durumunda; TCK’ya göre, ceza infaz edilmiş sayıldığından cezası ertelenmiş olsa dahi memurluk şartı kaybedilecektir. Aynı şekilde koşullu salıverilme durumunda da salıverilen kişinin mahkûmiyeti devam ettiğinden dolayı memurluk şartını kaybetmiş olacaktır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması durumunda ise CMK’ya göre, mahkûmiyet meydana gelmemiş sayılacaktır ve memuriyet şartları kaybedilmeyecektir.

       Mahkûmiyet; kişilerin işledikleri iddia edilen bir suçtan dolayı yargılanmaları ve hüküm giymek suretiyle aldıkları cezanın kesinleşmesi halidir. Yani verilen hükmün, memuriyete engel hal oluşturması için kesinleşmiş olması gerekir. Bu konuda Danıştay’ın onlarca kararı bulunmaktadır. Örnek olarak;

   Danıştay 5. Dairesinin, E: 1986/1150, K: 1987/576, Karar Tarihi:: 08.04.1987,

   Danıştay 5. Dairesinin, E: 1986/927, K: 1987/755, Karar Tarihi:13.05.1987

   Danıştay 12. Dairesinin, E: 2003/2375, K: 2005/4465, Karar Tarihi: 09.12.2005,

   Danıştay 5. Dairesinin, E: 2007/7383, K: 2008/2435, Karar Tarihi: 02.05.2008,

   Danıştay 12. Dairesinin, E: 2011/7801, K: 2012/6141, Karar Tarihi: 09.10.2012

kararları sayılabilir. Bu kararlardan sadece Danıştay 12. Dairesinin 09.12.2005 tarihli ve E:2003/2375,  K:2005/4465 sayılı kararını incelersek özetle; “… Mahkemesince verilen mahkumiyet hükmünün Yargıtay incelemesi aşamasında olması dolayısıyla kesinleşmemesi karşısında 657 sayılı Kanunun 48/A-5 maddesinde belirtilen hükümlü olma şartı gerçekleşmeyen davacı hakkında tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. Öte yandan; davacı hakkında 657 sayılı Kanunun 48/A-5 maddesinde belirtilen nitelikte bir mahkûmiyet kararının kesinleşmesi halinde ise yeniden görevine son verilmesi yolunda işlem tesis edileceği de açıktır.” demektedir.

Sonuç olarak;

       Memuriyete engel bir mahkûmiyet kararı verilmiş olmakla birlikte bu kararın Yargıtay’da/Bölge Adiye Mahkemesinde temyiz/istinaf incelenmesinde olması durumunda, memur hakkında verilen mahkûmiyet kararı kesinleşmemiş olacaktır.

      Memuriyete engel bir mahkûmiyet kararı kesinleşmediğinden de söz konusu mahkûmiyet kararının memuriyete engel olma durumu söz konusu olmayacaktır. memurdavalari.com/ÖZEL

Feridun Fikret AKSU

      Hukukçu